Νέα

 Η πρώτη δικαστική απόφαση  που  αφορούσε ομάδα δανειοληπτών ελβετικού φράγκου και που τους δικαιώνει  εκδόθηκε πρόσφατα από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, δίνοντας πλέον νέα τροπή στη διαμάχη μεταξύ των τραπεζών και των δανειοληπτών.

Σύμφωνα με την υπ’αριθμ. 334/2016 απόφαση του Πρωτοδικείου η τράπεζα θα πρέπει να δέχεται τόσο την εξόφληση μηνιαίων δόσεων όσο και τη μερική ή  ολική αποπληρωμή των δανείων με βάση την ισοτιμία του ξένου νομίσματος κατά την ημερομηνία σύναψης του δανείου και όχι με βάση την τρέχουσα.

Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω απόφαση  υποχρεώνει την τράπεζα :

• Να προβεί σε συνυπολογισμό όλων των τόκων των δόσεων αλλά και των καταβολών εκ μέρους των δανειοληπτών, που έχουν γίνει κατόπιν μετατροπής του ελβετικού φράγκου σε ευρώ με βάση την ισοτιμία κατά το χρόνο εκταμίευσης του δανείου.
• Να ανέχεται την καταβολή τοκοχρεωλυτικών δόσεων ή την καταβολή εξόφλησης μερικώς ή εφάπαξ του δανείου σε ελβετικό φράγκο στο ισόποσο σε ευρώ βάσει της ισοτιμίας κατά το χρόνο εκταμίευσης του δανείου και χορήγησης σε ευρώ.
• Σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης, να παραλείπει να μετατρέπει το όποιο προκύπτον χρεωστικό υπόλοιπο σε ευρώ, με βάση την τρέχουσα τιμή πώλησης του ελβετικού φράγκου, την ημέρα της καταγγελίας.

Η απόφαση αυτή, αν και πρωτόδικη και χωρίς άμεση εκτελεστότητα, δικαιώνει τους δανειολήπτες σε συλλογικό επίπεδο σε αντίθεση με τις μέχρι τώρα αποφάσεις που αφορούσαν μεμονωμένες περιπτώσεις, ενώ οδηγεί  στη διευθέτηση οφειλών από στεγαστικά δάνεια, ύψους περίπου 9 δις. τα οποία λήφθησαν με ρήτρα ελβετικού φράγκου.

Επίσης, αν η απόφαση αυτή τελεσιδικήσει αποκτά γενικευμένη ισχύ για όλες τις τράπεζες και ανοίγει το δρόμο για την έκδοση υπουργικής απόφασης που θα τους κατοχυρώνει και νομοθετικά γεγονός που θα αποτελέσει ένα σημαντικό ενισχυτικό στοιχείο των θέσεών μας στις επερχόμενες δικασίμους πελατών του γραφείου μας στο θέμα των δανείων σε ελβετικό φράγκο .  

Η απορριπτική απόφαση του ΕΔΔΑ στην πιλοτική προσφυγή ορισμένων επενδυτών συνιστά αρνητικό οιωνό και για τις αναμενόμενες αποφάσεις των υπολοίπων αιτήσεων κατόχων ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου που εκκρεμούν ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Εντούτοις, η απορριπτική αυτή απόφαση μπορεί να καταστεί οριστική μόνο εφόσον εντός τριμήνου από τη δημοσιοποίησή της, ουδείς διάδικος ζητήσει την παραπομπή της υπόθεσης ενώπιον του Τμήματος Ευρείας Σύνθεσης του Δικαστηρίου, επικαλούμενος είτε ένα σοβαρό ζήτημα αναφορικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή της σύμβασης ή του ΠΠΠ, είτε ένα σοβαρό ζήτημα γενικής φύσης.

Εφ όσον λοιπόν κατατεθεί τέτοια αίτηση στη γραμματεία του Δικαστηρίου, το Συμβούλιο θα επιληφθεί επί του παραδεκτού της αίτησης προκειμένου αυτή να παραπεμφθεί στο  Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης το οποίο θα δικάσει  και θα εκδώσει απόφαση επί της υπόθεσης, σύμφωνα με το άρθρο 45 ΕΣΔΑ.

  Εν αναμονή της αντίδρασης των ενδιαφερομένων εντός της προαναφερόμενης προθεσμίας παρακολουθούμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις εξελίξεις στο θέμα αυτό καθώς επίσης  και σε εθνικό επίπεδο την έκβαση των αστικών αγωγών που έχουν αρχίσει να κατατίθενται κατά των πιστωτικών ιδρυμάτων από ομολογιούχους.

Στις διεκδικήσεις αυτές  τα πολιτικά δικαστήρια καλούνται να εξετάσουν αν υφίστανται εκ μέρους των τραπεζών παραβιάσεις των υποχρεώσεων ενημέρωσης και διαφώτισης που απορρέουν από το προστατευτικό πλέγμα των διατάξεων της MiFID και του ν.3606/2007 και επικουρικώς από τη γενική αρχή της καλής συναλλακτικής πίστης (ΑΚ288).  Επιπροσθέτως έχουν κατατεθεί αρκετές καταγγελίες ομολογιούχων ενώπιον της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς –η οποία συνιστά την εθνική εποπτεύουσα αρχή των Τραπεζικών Ιδρυμάτων- και ένας σημαντικός αριθμός από αυτές έχει γίνει δεκτός  επιβάλλοντας πρόστιμα σε πιστωτικά ιδρύματα για έλλειψη προσυμβατικής ενημέρωσης του επενδυτή.  

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) με απόφαση του της 21ης Ιουλίου 2016, απέρριψε την προσφυγή των ιδιωτών ομολογιούχων κατά της Ελλάδας για το κούρεμα των ομολόγων του 2012, αποφαινόμενο ότι δεν υπήρξε παραβίαση του δικαιώματος ιδιοκτησίας αλλά ούτε και του άρθρου 14 της ΕΣΔΑ  που απαγορεύει τις διακρίσεις. Η υπόθεση (Mamatas and Others v. Greece αρ. προσφ. 63066/14, 64297/14 & 66106/14) αφορά στην προσφυγή 6.320 ιδιωτών κατόχων ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου για το νόμο του 2012 που προέβλεπε ανταλλαγή των ομολόγων με άλλα χρεόγραφα μικρότερης αξίας.

Όπως τονίζει το ΕΔΔΑ, η νομοθετική αυτή παρέμβαση επεδίωκε σκοπό δημοσίου συμφέροντος, δηλαδή τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας και την αναδιάρθρωση του εθνικού χρέους, σε μια εποχή που η Ελλάδα ήταν βυθισμένη σε μια σοβαρή οικονομική κρίση.

Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι προσφεύγοντες δεν είχαν υποστεί καμία ειδική ή υπερβολική επιβάρυνση, και ότι η εμπορική αξία των ομολόγων, είχε ήδη επηρεαστεί από τη μειωμένη φερεγγυότητα του ελληνικού κράτους.

Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι το κούρεμα των ομολόγων ήταν το κατάλληλο και αναγκαίο μέσο για τη μείωση του δημοσίου χρέους και τη διάσωση του κράτους από τη χρεοκοπία και ότι έτσι και αλλιώς η επένδυση σε ομόλογα ενέχει κίνδυνο καθώς και ότι οι αιτούντες ομολογιούχοι θα έπρεπε να έχουν επίγνωση των μεταπτώσεων της χρηματοπιστωτικής αγοράς και του κινδύνου μιας πιθανής πτώσης της αξίας των ομολόγων τους, λαμβάνοντας υπόψη το ελληνικό έλλειμμα και το μεγάλο χρέος της χώρας, ακόμη και πριν από την κρίση του 2009.

Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η διαδικασία ανταλλαγής των ομολόγων δεν έκανε διακρίσεις, ιδίως λόγω της δυσκολίας εντοπισμού των ομολογιούχων σε μια τέτοια ασταθή αγορά, καθώς και ότι η θέσπιση συγκεκριμένων κριτηρίων για τη διαφοροποίηση μεταξύ των ομολογιούχων θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την όλη διαδικασία, με καταστροφικές συνέπειες για την οικονομία.

Υπό την ιδιότητα του ιδρυτικού μέλους του Διεθνούς Νομικού Δικτύου με την επωνυμία Global justice Network (GJN), το δικηγορικό μας γραφείο συμμετείχε στο ετήσιο εαρινό συνέδριο του Δικτύου μας που έλαβε χώρα από τις 26 έως τις 28 Μαίου 2016  στην Μαδρίτη. Επρόκειτο για μία άκρως επιτυχημένη εκδήλωση στην οποία συμμετείχαν πάνω από 40 σύνεδροι, η κεντρική θεματολογία της οποίας περιεστράφη γύρω από τις συλλογικές δικαστικές διεκδικήσεις που αφορούσαν στην υπόθεση του σκανδάλου Volkswagen  diesel. Επ’ αυτών, οι θέσεις των δύο (εκ συνόλου τριών) δικηγορικών εταιρειών από τις ΗΠΑ  (μέλη του  Global Justice Network) που εκπροσωπούν αμερικανούς ιδιοκτήτες οχημάτων VW στις αντίστοιχες ασκηθείσες συλλογικές αγωγές, έγιναν αποδεκτές από την αμερικανική Δικαιοσύνη η οποία τους αναγνώρισε (μεταξύ λίγων άλλων) ως συλλογικούς εκπροσώπους καταναλωτών. Στον αντίποδα στον ευρωπαϊκό Χώρο, η έλλειψη σχετικού νομοθετικού πλαισίου γιά συλλογικές αγωγές, καθιστά την έγερση ομαδικών  αξιώσεων από ευρωπαίους ιδιοκτήτες οχημάτων VW προβληματικότερη. Αυτή ακριβώς η διαφορά μεταξύ των ισχύοντων νομοθετικών καθεστώτων στην Ευρώπη και στην Αμερική θεωρούμε ότι έδωσε το έναυσμα στην γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία να ανακοινώσει πρόσφατα ότι ενώ προτίθεται να αποζημιώσει τους Αμερικανούς ιδιοκτήτες VW, δεν θα αποζημιώσει τους αντίστοιχους Ευρωπαίους καταναλωτές!

Παρά ταύτα, μία σημαντική νομική διέξοδος εξακολουθεί να υφίσταται στην Ολλανδία η οποία αποδέχεται ομαδικές αγωγές υπό όρους, όπου το  Global Justice Network προχώρησε στην σύσταση του stichting CLEAN με σκοπό την εκπροσώπηση των Ευρωπαίων ιδιοκτητών προβληματικών Volkswagen Diesel και την απαίτηση τους  γιά ιση μεταχείρηση με ότι έγινε και στις ΗΠΑ. Το  CLEAN έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλες παρόμοιες μορφές (stichting) που ιδρύθηκαν για τον σκοπό αυτό στην Ολλανδία μιάς ευρείας ευρωπαικής συμμετοχής καθώς και της αντίστοιχης συνεργασίας των πολύ μεγάλων Αμερικανικών γραφείων με τεράστια πείρα στο θέμα αυτό. Καμμία οικονομική επιβάρυνση δεν προβλέπεται γιά τους συμμετέχοντες στην πρωτοβουλία μας αυτή.